6 grudnia 2022 roku Parlament Europejski i Rada osiągnęły przełomowe porozumienie mające na celu ograniczenie wkładu Unii Europejskiej w globalne wylesianie oraz promowanie bardziej zrównoważonej konsumpcji zasobów naturalnych. W ten sposób powstało rozporządzenie EUDR, opublikowane oficjalnie w Dzienniku Urzędowym UE 9 maja 2023 roku jako Rozporządzenie (UE) 2023/1115.
Rozporządzenie to reguluje na rynku europejskim wprowadzanie do obrotu i/lub eksport listy produktów oraz ich pochodnych: oleju palmowego, kakao, kawy, kauczuku naturalnego, bydła, drewna, soi, mięsa wołowego, a także wyrobów skórzanych, papieru drukowanego, mebli, kosmetyków i czekolady.
Dlaczego potrzebne jest rozporządzenie UE w sprawie wylesiania?
Zgodnie z raportem FAO Global Forest Resources Assessment 2020, nasza planeta straciła od 1990 roku 178 milionów hektarów lasów – powierzchnię równą Libii. Chociaż tempo netto utraty lasów spadło do 4,7 miliona hektarów rocznie w latach 2010–2020, trend nadal pozostaje niepokojący.
EUDR jest częścią Europejskiego Zielonego Ładu oraz Strategii UE na rzecz bioróżnorodności do 2030 roku. Jego celem jest ograniczenie utraty bioróżnorodności, emisji gazów cieplarnianych oraz ochrona siedlisk, które zapewniają byt milionom ludzi.
Główne przepisy rozporządzenia EUDR
Obowiązki wynikające z rozporządzenia opierają się na czterech filarach:
Przeznaczenie produktów. Produkcja i eksport objętych produktów muszą wykazać, że nie przyczyniły się do wylesiania, czyli że zostały wyprodukowane na gruntach niewylesionych po 31 grudnia 2020 roku oraz zgodnie z przepisami obowiązującymi w kraju pochodzenia.
Identyfikowalność (traceability). Operatorzy muszą dostarczyć dane dotyczące dat produkcji, geolokalizacji oraz dokładnych współrzędnych wszystkich działek, z których pochodzą regulowane produkty.
Należyta staranność. Przed wprowadzeniem na rynek lub eksportem operatorzy są zobowiązani do przeprowadzenia oceny ryzyka i ograniczenia wszelkiego niepomijalnego ryzyka.
Centralny system informacyjny. Deklaracje należytej staranności muszą być rejestrowane w systemie TRACES-EUDR, dostępnym dla organów krajowych i celnych.
Aktualizacja: dwa przesunięcia i wejście w życie w 2026 roku
Od momentu publikacji rozporządzenia harmonogram jego wdrażania uległ istotnym zmianom, które warto znać.
Pierwsze przesunięcie (grudzień 2024). Pierwotnie planowane na 30 grudnia 2024 roku, wdrożenie EUDR zostało przesunięte o rok, głównie z powodu opóźnień w rozwoju europejskiego systemu informatycznego oraz obaw związanych z obciążeniami administracyjnymi dla przedsiębiorstw.
Drugie przesunięcie (grudzień 2025). 19 grudnia 2025 roku Parlament Europejski i Rada przyjęły rozporządzenie (UE) 2025/2650, ponownie przesuwając datę stosowania. Nowe przepisy ustalają 30 grudnia 2026 roku jako termin dla średnich i dużych przedsiębiorstw, natomiast mikroprzedsiębiorstwa i MŚP otrzymują dodatkowe sześć miesięcy – do czerwca 2027 roku. Główną przyczyną tej drugiej zmiany było to, że infrastruktura cyfrowa potrzebna do obsługi danych należytej staranności nie była jeszcze w pełni operacyjna.
Uproszczenie obowiązków. Nowe przepisy ograniczają również zakres należytej staranności: obowiązek składania deklaracji spoczywa wyłącznie na podmiocie wprowadzającym produkt na rynek UE po raz pierwszy, a mikroprzedsiębiorstwa z sektora pierwotnego będą musiały złożyć jedynie uproszczoną deklarację jednorazową.
Przyszły przegląd. Do 30 kwietnia 2026 roku Komisja Europejska przedstawi raport dotyczący uproszczenia i obciążeń administracyjnych rozporządzenia, wraz z ewentualnymi propozycjami legislacyjnymi usprawniającymi system.
W każdym przypadku cel regulacji pozostaje niezmienny: cele środowiskowe EUDR nadal obowiązują, a firmy, które już wdrożyły działania w zakresie identyfikowalności, nie powinny ich zatrzymywać.
Co z kauczukiem naturalnym?
Zalety kauczuku naturalnego — wysoka odporność połączona z elastycznością i przepuszczalnością — sprawiają, że jest to surowiec strategiczny, którego zużycie w Europie przekracza milion ton rocznie. Jest on wykorzystywany głównie w przemyśle motoryzacyjnym, ale również w innych sektorach produkcyjnych, takich jak gumki elastyczne.
Kauczuk naturalny zużywany w UE nie jest produkowany na jej terytorium – w całości pochodzi z importu z Azji Południowo-Wschodniej i Afryki. Jego regulacja w ramach EUDR ma na celu ograniczenie skutków wylesiania, degradacji ekosystemów oraz utraty bioróżnorodności związanej z jego pozyskiwaniem.
Co robi Bandex, aby chronić środowisko?
Bandex jest MŚP, co oznacza, że zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2025/2650 mamy czas do 30 czerwca 2027 roku na pełne wdrożenie wymogów EUDR. Jednak zamiast traktować ten okres jako powód do opóźnień, aktywnie rozwijamy naszą strategię zrównoważonego rozwoju w trzech kluczowych obszarach:
Rygorystyczny dobór dostawców. Zapewniamy, że importowany kauczuk naturalny spełnia obowiązujące przepisy w krajach produkcji oraz wspiera ochronę plantacji i naturalnych siedlisk.
Certyfikacja „Zero Waste”. W 2018 roku rozpoczęliśmy strategię zrównoważonego rozwoju, która doprowadziła nas w 2021 roku do uzyskania certyfikatu „Zero Waste” Bureau Veritas, odnawianego już dwukrotnie. Od 60% do 80% naszych odpadów zagospodarowujemy w sposób alternatywny wobec składowania, stawiając na materiały z recyklingu i gospodarkę obiegu zamkniętego.
Energia odnawialna. Instalacja paneli fotowoltaicznych pozwala nam produkować część energii wykorzystywanej w procesie produkcyjnym oraz oddawać nadwyżki do innych sieci energetycznych.
Bądź na bieżąco: oficjalne źródło UE
Rozporządzenie EUDR jest regulacją dynamiczną, podlegającą regularnym aktualizacjom. Aby śledzić zmiany terminów, systemu informacyjnego oraz wytycznych wdrożeniowych, zalecamy bezpośrednie korzystanie z oficjalnej strony Komisji Europejskiej poświęconej rozporządzeniu o wylesianiu:
